پورتال گردشگری و زیارت شهر مشهد
   
    • نمایش اسلایدشو
      • گوهرشاد بیگم
        گوهرشاد بیگم

         

        ملکه گوهرشاد بیگم یکی از بانوان نمونه و مثال زدنی تاریخ است که تمام عمر خود را صرف علم و خرد و فرهنگ و هنر نمود تا نام خود را در تاریخ ماندگار کند. از ملکه گوهرشاد بیگم اکنون یادگارهای بسیاری باقیمانده و مزار وی در شهر هرات واقع شده است.

        به یاد ماندنی ترین کاری که ملکه گوهرشاد بیگم انجام داده است، بنای مسجد گوهرشاد در نزدیکی صحن امام رضا (ع) در خراسان است. مهدعلیا، ملکه گوهرشاد بیگم (۷۸۰ ۹ رمضان ۸۶۱ ه‍.ق) معروف به گوهرشادآغا یکی از زنان نامور افغانستان بود. او دختر امیر غیاث الدین، سردار قبیله ترخانیان و خانم میرزا شاهرخ فرزند علم دوست امیر تیمور گورگانی بود. او زنی بسیار نیکوکار، ثروتمند، ادب دوست، هنرپرور، باوقار، خردمند، بااحتیاط و باسیاست بود. گوهرشاد خاتون همسر سلطان شاهرخ تیموری بود که پس از پدرش امیر تیمور، به مدت ۴۳ سال بر مناطق وسیعی از ایران و افغانستان حکمرانی کرد و توسط او درسال ۱۴۰۵ م پایتخت تیموریان از سمرقند به هرات منتقل شد.

         

         

        گوهرشاد بیگم عروس تیمور شاه

         

        تیمور چهار پسر داشت: غیاث الدین جهانگیر، معزالدین عمر شیخ، جمال الدین میرانشاه و شاهرخ میرزا که از مادری تاجیک و دری زبان به دنیا آمده بود؛ در زمان سلطنت پدرش والی خراسان مقرر شد. این رویداد در سال ۱۳۹۶م. اتفاق افتاد و نه سال پس ازآن به سال ۱۴۰۵م. درهمان شهر اعلان پادشاهی کرد و همانجا را پایتخت قرار داد. سمرقند و زابلستان را تحت حاکمیت خود در آورد و سلطه اش را بر آسیای مرکزی وسعت بخشید. شاهرخ مردی مدبر، دانشمند و عادل بود. شاید تیمور وی را به علت همین ویژه گی هایش بیشتر از سایر پسران خود دوست داشت.

        وی پس از رسیدن به مقام شاهی؛ در  اسرع وقت زخم هایی را که پدرش بر پیکر خراسان زمین وارد آورده بود، در سایه ی فراست خود و همسرش گوهرشاد بیگم التیام بخشید. دیوارهای تدافعی شهر هرات را که به اثر حملات چنگیز و تیمور ویران شده بود، از نو ساخت و عمارات با شکوه زیادی بنا نمود. بدین ترتیب از سال ۱۳۹۹ تا ۱۴۴۷ م. که دیده از جهان فروبست، شاه و همسرش گوهرشاد؛ تمام توانایی های شان را وقف عمران مجدد هرات و رشد و انکشاف عرصه های مختلف هنری و ادبی خراسان زمین نمودند.

        شاهرخ در سال ۱۳۸۸م. با گوهرشاد آغا دختر امیر غیاث الدین ترخان ازدواج نمود. چنانکه از لقب امیر غیاث الدین پیداست، نزد امیر تیمور از مقام والایی برخوردار بود. ترخان و اغاجی یا آغجی منصب خاص دستگاه امرای ترک تبارست و به کسانی اطلاق می گردد که میان سلطان و رعیت واسطه بودند. بخاطر حشمت و نفوذی که داشتند، بدون التزام به رعایت نوبت و رخصت، نزد سلطان بار می یافتند. مادر گوهرشاد که در سال ۱۴۱۴م. ( ۸۱۶ ق) در شهر مشهد وفات یافته، در جوار مرقد امام رضا مدفون گردید؛ بانوخانزاده بیگم نام داشت. دخترش؛ این ملکه ی با وقار، خردمند و سخاوتمند در اطعام و انعام، صدقات و خیرات، موصوف به حسن تدبیر و آگاه از سیاست؛ مقام والایی داشت. اغلب منازعات مهم مردم به تدبیر وی حل و فصل می گردید. او از ثروت مادی که به ارث برده بود، به نحو عاقلانه، عالمانه و عادلانه استفاده کرده، همه را در راه بازسازی، اعمار اماکن عام المنفعه و کمک به رعایا به مصرف می رسانید.

         

         

        مسجد گوهرشاد

        گوهرشاد، ۳۲ ساله بود که هوای زیارت مشهد به دلش افتاد و نذر کرده بود گردنبند الماس نشانش را خرج مسجدی کند که در سایه امام رضا (ع) نفس بکشد و این گردنبند را به بازرگانی ایرانی فروخت و هزینه ساخت را از دارایی خود فراهم ساخت و چند هفته بعد کلنگ مسجد درست در ضلع جنوبی حرم علی بن موسی الرضا (ع) به زمین خورد. این مسجد در سال ۸۱۲ هـ.ق در زمینی به مساحت ۸۷۹۸ متر مربع ساخته شد و دارای گل دسته و یک گنبد می باشد.ایوان طرف قبله این مسجد معروف به ایوان مقصوده است. گوهرشاد برای ساخت این مسجد؛ قوام الدین شیرازی سرشناس ترین معمار ایرانی را استخدام کرد و قوام الدین هم حاصل سال ها تجربه و دانش خود را در بند این مسجد به یادگار گذاشت تا نظم و تقارن و ظرافت این بنا را تا ۶ قرن بعد هم به رخ بکشد. اسم گوهرشاد در دو محل با کاشی معرق نگاشته شده است.

         

         

        تعداد بازدید :84
        نام:
        پست الکترونیک:
        شرح نظر:
        کد امنیتی:
         
  • پورتال آستان قدس رضوی
  • مجموع بازدیدها : 1,612,569
    تعداد بازدید امروز : 486
    تعداد بازدید این ماه : 4,914
    آخرین به روزرسانی : 1400/07/04
  • آدرس :میدان شهدا، تالار شهر، طبقه 1- ، معاونت گردشگری و زیارت
    تلفن :(31291237) - (3135)051
    فاکس :051-31291267
  • کلیه حقوق این سایت متعلق به شهرداری مشهد می باشد.
    تامین و به روزرسانی محتوای این سایت توسط معاونت گردشگری و زیارت  انجام می گردد.
    طراحی و پشتیبانی فنی: سازمان فناوری اطلاعات و ارتباطات شهرداری مشهد