• صحن گوهرشاد
        صحن گوهرشاد

         

        صحن یا حیاط یکی از خصوصیات اساسی نقشه مسجد، مدرسه و کاروان سرا است. حیاط در این نوع بناها چند نقش مهم ایفا می کند. نخست اینکه احتیاج های نماز جماعت را برآورده می سازد، و دوم آب برای وضو فراهم می کند و فضای داخلی را از سر و صدای فعالیت زندگی عمومی جدا می کند. مهم تر از همه اینکه عوامل اصلی شکل دهنده مسجد مانند شبستان، ایوان، گنبد و غیره در اطراف حیاط شکل می گیرد؛ معمولاً حیاط هایی که در مساجد جامع طراحی می شده به صورت مستطیلِ کشیده بوده اند که از مختصات مسجد است در برابر حیاط های مربع شکل مدارس و کاروان سراها.
        یکی دیگر از خصوصیات حیاط مرکزی به ویژه در مساجد ایران شکل دادن ورودی های مختلف با توجّه به فضاهای پیرامون مسجد است. که مساجدی با ورودی مرکزی، ورودی غیرمستقیم و ورودی های متعدد، را شکل داده است و انواع فضاهای ورودی مانند هشتی، جلوخان، پیش طاق، درگاه و دالان را نیز به وجود آورده است.
        پس از این توضیح مختصر به ویژگی های صحن مسجد گوهرشاد می پردازیم:


        مسجد گوهرشاد، صحنی وسیع به ابعاد تقریبی 55×50 متر دارد که با چهار ایوان در چهار جهت اصلی و طاقگان ها یا غرفه هایی در دو طبقه محدود شده است. این صحن قبلاً آجر فرش بوده اما بر طبق گزارشی، از سال های 1320 تا 1343 ش، در دوره تولیت محسن طاهری(متولی مسجد) آن را با سنگ خلج پوشانده اند.
        ازاره دیوارهای اطراف صحن را به ارتفاع 120 سانتی متر با سنگ سیاه پوشانیده اند و بالای ازاره ها را با ترکیبی از آجر و کاشی تزیین کرده اند. گویا این ازاره ها در اصل با سنگ مشهد که رنگ خاکستری روشن دارد ساخته شده بود، اما در ضمن تعمیراتی که زیر نظر اداره اوقاف در سالهای 1339 تا 1346 ه.ش انجام شد، ازاره ها را با سنگ سیاه اصفهان جایگزین کردند. وسط صحن محلی وجود داشته به ابعاد تقریبی 12×12 متر، که تا سال 1329 ش برقرار بوده و مردم به آن مسجد پیرزن یا بیوه زن می گفتند.

         


        فضای مزبور در اصل، محل حوض قدیم وسط صحن مسجد بوده که از زمان زلزله سال 1084 ق. پر و تبدیل به محل نماز شده است. آبی هم که در آن زمان وارد مسجد می شده آب قنات وقفی «مهدی قلی بیک میر آخور» بوده است و نه آب نهر، به سبب ورود آب مزبور از ایوان غربی به صحن مسجد گوهرشاد، آن ایوان به «ایوان آب» هم مشهور بوده. مسجد پیرزن به صورت صفّه ای1 به ارتفاع حدود 200 سانتی متر از صحن  حیاط بالاتر بوده است؛ و در اطراف صفه ستون های سنگی به هم پیوسته ای بوده که این صفّه را از صحن جدا می کرده است. در میان ستون ها، چنگک های آهن برای آویختن چراغ های روغنی تعبیه شده بود. 
        تعداد بازدید :50
        نام:
        پست الکترونیک:
        شرح نظر:
         
تلفن :(31291236) - (31208)051
فاکس :051-31291267
رایانامه :info-visit@mashhad.ir
آدرس :میدان شهدا - تالار شهر-مدیریت گردشگری و امور زائرین
پیامک :10001000096308
دسترسی سریع
لینک های مرتبط