• صحن آزادی
        صحن آزادی

         

         صحن آزادی در شرق حرم مطهر و پایین پای مبارک قرار دارد. از غرب به رواق‌‌های دارالضیافه، دارالسعاده و دارالسرور، از شمال به بست شیخ حر عاملی، از جنوب به رواق امام خمینی (قدس‌سره) و از شرق به خیابان نواب صفوی محدود و ابعاد آن 81×51 متر است.

        صحن آزادی از بناهای زمان فتحعلی شاه قاجار است. احداث بنا در سال 1233 ه.ق آغاز شد و تصدی آن را تولیت وقت، حاج میرزا موسی خان رشتی به عهده گرفت. کاشی‌کاری صحن، در زمان سلطنت محمد شاه قاجار انجام شد. سبک معماری و شیوه‌ی بنای صحن آزادی، به بنای صحن انقلاب شباهت دارد و تقریباً تقلیدی از آن است. این بنا نیز به شیوه معماری اسلامی، به صورت حجیم‌سازی و دارای چهار ایوان با شکوه و به قرینه یکدیگر است.

        ایوان غربی (ایوان طلا)
        این ایوان که به «باب السعاده» نامگذاری شده، متصل به رواق دارالسعاده است و دارای ابعادی به طول 15 متر، عرض 7 متر و ارتفاع 20 متر است.
        این ایوان در سال 1282 ه.ق در زمان ناصر الدین شاه قاجار توسط عضدالملک قزوینی، متولی آستانه به طلا آراسته شد. در کتیبه طلای ایوان 28 بیت نوشته شده است. قصیده‌ای از منشآت سرخوش به خط نستعلیق برجسته، دور ایوان کتیبه شده و حاکی از مرمت و طلاکاری ایوان و نام متصدیان و ماده تاریخ آن (1278 ه.ق) است.

        ایوان شمالی
         
        این ایوان که به «باب الحکمه» نامگذاری شده، در ضلع شمالی صحن آزادی و در کنار رواق دارالحکمه قرار دارد. بر حاشیه سردر داخلی ایوان، کتیبه‌ای به خط ثلث و رنگ سفید، سوره مبارکه «انا ارسلنا نوحاً الی قومه» و در پایان نام خطاط را در بردارد. در تاریخ کتیبه چنین دیده می‌شود: «کتبه رجبعلی خادم 1295». کتیبه پیشانی ایوان، گویای تزیین ایوان در دوران سلطنت ناصر الدین شاه و تولیت میرزا سعید خان، به خط احمد بن مشهدی و تاریخ 1295 ه.ق است.
        سردر خارجی ایوان شمالی نیز دارای تزیینات و کتیبه است. سوره مبارکه فجر در این سر در، به خط محمد حسن رضوان در تاریخ 1378 کتابت شده است.
        ایوان جنوبی
        این ایوان که به قرینه‌ی ایوان‌‌های دیگر ساخته شده، دارای چهار صفه کوچک است که بالای هر صفه غرفه‌ای قرار دارد. رواق امام خمینی (قدس‌سره) در جنوب این ایوان واقع شده است. دیواره‌ی ایوان تا زیر سقف مقرنس با کاشی‌‌های نفیس و الوان آراسته شده و سوره‌‌های چهارگانه در زیر غرفه‌‌های درون ایوان، به خط محمد حسین شهید مشهدی در تاریخ 1277 ه.ق کتابت شده است.
        دو حدیث از کتاب عیون اخبار الرضا به نقل از حضرت امام رضا (علیه‌السلام) نیز در بالای غرفه‌‌ها کتابت شده است. کتابت پیشانی ایوان، بیانگر این است که بانی صحن آزادی، فتحعلی شاه قاجار بوده و در زمان محمد شاه قاجار به‌وسیله حاج میرزا موسی خان، متولی روضه‌ی منوره تزیین شده است. در بالای این کتیبه به خط نستعلیق نوشته شده:
        «به شکرانه پیروزی انقلاب اسلامی ملت ایران به رهبری امام خمینی و به امید سعادت در سایه دولت انقلابی جمهوری اسلامی ایران، 1399 ه.ق»
        ایوان شرقی 
        ایوان شرقی به «باب السلام» معروف است و در وسط ضلع شرقی، به قرینه ایوان طلا قرار دارد. ایوان شرقی با دو گذرگاه در دو طرف آن، یکی از راه‌‌های اصلی ورود به صحن است. ازاره ایوان از سنگ مرغوب خلج پوشیده شده و دیوار ایوان از بالای ازاره تا زیر سقف مقرنس، با کاشی تزیین شده است. سقف مقرنس آن نیز به صورت نقاشی و رنگ آمیزی کاشی‌نماست که با خطوط و نقوش الوان تزیین شده است.
        در داخل ایوان حدیثی از امام کاظم (علیه‌السلام) به نقل از تهذیب شیخ طوسی، در باب فضیلت زیارت مرقد منور حضرت امام رضا (علیه‌السلام)، به خط محمد حسین شهید مشهدی و تاریخ 1271 ه.ق مکتوب است. اطراف سردر داخل ایوان، سوره‌‌های «نصر و قدر» کتابت شده‌اند. در آخر کتیبه هم نام استاد محمد کاشی‌پز و خطاط آن، محمد حسین شهید مشهدی نوشته شده است.
        سردر و نمای بیرونی ایوان، در خارج از صحن نیز دارای تزیینات و کتیبه‌‌هایی است. از بالای ازاره تا زیر سقف مقرنس، با کاشی‌‌های بسیار ممتاز آراسته شده و سقف آن به صورت نقاشی و رنگ آمیزی کاشی‌نما است. علاوه بر این، تعداد 22 اسم از اسماءالله زینت بخش مقرنس ایوان است. در کتیبه بالای در ورودی صحن چنین آمده است:
        «بسمه تعالی در هنگامه رهایی ملت مسلمان ایران از قید بندگی به رهبری قاطع امام خمینی، این صحن مطهر به صحن آزادی نامگذاری شد. 27 جمادی الثانی 1399 ه.ق»
        گفتنی است پس از انقلاب اسلامی، ایوان‌‌ها و سردرهای بزرگ صحن آزادی مرمت شد.

        ساعت بزرگ و قدیمی صحن آزادی
        ساعت بزرگ و کهنی که در برج بالای ایوان جنوبی صحن آزادی نصب شده و مشرف به رواق امام خمینی (قدس‌سره) است، اولین و قدیمی‌ترین ساعت آستانه مقدسه است. این ساعتِ ساخت منچستر انگلستان را امین الملک، صدر اعظم ایران در زمان ناصر الدین شاه قاجار تقدیم آستانه کرد. تاریخ موجود در پیاله زنگ ساعت، سال 1893 م را نشان می‌دهد که مربوط به بیش از 110 سال قبل است.
        این ساعت، ابتدا در برج بالای ایوان غربی صحن انقلاب (صحن کهنه) قرار داشت و حدود 45 سال قبل، از آن‌جا به بالای ایوان جنوبی صحن آزادی (صحن نو) انتقال یافت. ظاهراً علت انتقال ساعت به این مکان، ‌نشست پایه‌‌های سردر ایوان صحن انقلاب، به‌واسطه سنگینی ساعت، لنگر و پیاله‌‌های آن بوده که پس از ترمیم و استحکام شکست آن، ساختمانی از بتن در بالای ایوان ساخته شد و با کاشی معرق تزیین یافت. سپس ساعت فعلی را که مرحوم عبدالحسین معاون از‌هامبورگ آلمان خریداری کرده بود، به‌جای آن نصب کردند.
        این ساعت قدیمی سال‌‌ها به‌وسیله هندل دستی بزرگی کوک می‌شد. پس از مدتی با ورود برق به مشهد، برقی شد و در حال حاضر به‌وسیله الکتروموتور کار می‌کند. به این طریق که موتور ساعت، سیم بوکسلی به طول 15 متر را در هر 24 ساعت یک بار کوک می‌کند و چنانچه با خاموشی برق مواجه شود، کوک آن تا مدت 24 ساعت باقی خواهد ماند.

        تعداد بازدید :76
        نام:
        پست الکترونیک:
        شرح نظر:
         
تلفن :(31291236) - (31208)051
فاکس :051-31291267
رایانامه :info-visit@mashhad.ir
آدرس :میدان شهدا - تالار شهر-مدیریت گردشگری و امور زائرین
پیامک :10001000096308
دسترسی سریع
لینک های مرتبط